Deneme Vikipedi142145
Deneme Nedir ve Özellikleri Nelerdir?
Ya da konuyu anlatırken çok iddialı bir konumda olmak gerekmemektedir. Deneme çok iddialı olmayan ve ispat manasın da içerikler içermeyen yazım türlerindendir. Bu bağlam da bazı yazım türlerinin birbirleri ile karıştırıldığı bilinmektedir. Türk Edebiyatı’na Tanzimat Edebiyatı ile giren bu türün en başarılı örnekleri Cumhuriyet Dönemi’nde verilmiştir. Edebiyatımız Batı etkisine girince bir çok türü bünyesine katmıştır. Türk Edebiyatı’nda Tanzimat’la birlikte görülen bu türün Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı’nda başarılı örneklerinin verildiğini söyleyebiliriz.
Denemenin Konusu ve Amacı
Bazı edebiyat tarihçileri denemenin önce Japonya, Çin, Hindistan gibi Doğu ülkelerinde başladığı düşüncesindedirler. Deneme yazıları daha çok kısa bir makale veya köşe yazısı gibi bir çırpıda okunabilecek uzunlukta olur. Deneme türünün ele aldığı konuların sınırı yoktur. “Karalama Defteri” adlı metnini okuduğumuz Nurullah Ataç deneme türünün özgün örneklerini verdi.
Deneme yazıları yazarların içten gelen düşüncelerinin yazıya dökülmüş halidir ve hiçbir şekilde ahlakın, ilmin ve toplumsal değer yargıların denetimlerine girmez. Özellikle son yıllarda edebiyatımızda deneme türünde yazıların çoğaldığını görürüz. Deneme türünde; yeniliklere kesin sonuçlara erişme, bir savı, düşünceyi kabul ettirmeye çalışma, kesin bir sonuca gitme gibi bir amaç söz konusu değildir. Günümüzde de çok sayıda yazar, duygu ve düşüncelerini bu yazı türüyle okurlarına ulaştırmaktadır. Felsefî metinlerde filozof, yazısında kendince sistemini kurduğu felsefî bir anlayışa, sistematik felsefî bir dünya görüşüne bağlı olarak düşüncelerini ortaya koyar.
- Deneme türü Türk edebiyatına Tanzimat‘tan sonra girmiştir.
- Deneme yazarlığı için ne tür özelliklere sahip olmak gerekir?
- Tek bir spesifik konusu olmayan deneme yazıları, yazarın özgürce seçtiği herhangi bir konuda yazılabilir.
- Türk edebiyatının zengin geleneği içinde birçok deneme yazarı ve eseri bulunmaktadır.
- Bu nedenle deneme yazıları, insanların görüşlerini belirtecekleri herhangi bir konuda yazılabilir.
Deneme Yazı Türü ve Özellikleri
Bu dönem denemelerinde ve diğer öğretici metinlerde Türkçe artık Arapçanın ve Farsçanın etkisini kırmıştır. Aynı zamanda deneme başka türlere -özellikle makale, sohbet ve fıkraya- çok benzediği için sınırlarının hassasiyetine de bonus veren siteler dikkat etmek gerekir. Bu türde eser vermek için öncelikle yazarının engin bir kültür ve bilgi sahibi olması şarttır.
Her yaştan okuyucu için anlaşılır ve etkileyici bir içerik sunan deneme, düşünce dünyasını genişletmek isteyenler için ideal bir araçtır. “Düzenli” denemenin ilk örneklerine Bacon’da rastlanır. 16.yüzyılın sonlarında deneme, özellikle edebiyat ve sanat konularında eleştiri ağırlıklı bir nitelik kazanmaya başlar. Montaigne, denemelerini nasıl bir ortamda yazmıştır?